Oznaczenia kondensatorów

Dodane przez 16 stycznia 2011

Temat oznaczeń spotykanych na kondensatorach nie bez powodu jest popularny wśród początkujących elektroników – mnogość standardów oznaczeń i spotykanych wariantów może przyprawić o ból głowy. W tym wpisie postaram się wyjaśnić sposób odczytywania pojemności z różnego typu kondensatorów.

Kondensatory elektrolityczne

Pojemność kondensatorów elektrolitycznych i czasem innych odpowiednio dużych jest łatwo odczytać, ponieważ duża powierzchnia obudowy powoduje, że nie ma potrzeby skracania zapisu. Wartość jest zwykle podana w mikrofaradach (µF). Dodatkowo można też znaleźć maksymalne dopuszczalne napięcie pracy –  również wprost podane w woltach. Często podawany jest też zakres temperatur pracy.

Inne kodnensatory

Z pozostałymi kondensatorami np. ceramicznymi sprawa ma się znacznie trudniej. Stosowane są tutaj różnorodne kombinacje liter i cyfr, które przy odrobinie wiedzy i szczęścia uda się odczytać. Co może znaleźć się w oznaczeniu? Zacznijmy od liter, na których wielkość również należy zwracać uwagę. Duże litery z reguły oznaczają tolerancję podanej wartości pojemności kondensatora:

Litera Tolerancja w %
E 0,005
L 0,01
P 0,02
W 0,05
B 0,1
C 0,25
D 0,5
F 1
G 2
H 2,5
J 5
K 10
M 20
N 30
Q -10 do +30
T -10 do +50
S -20 do +50
Z -20 do +80

Małe litery jeśli nie są użyte do zapisu jednostki (na szczęście te same litery nie mają dwóch funkcji na raz) oznaczają maksymalne dopuszczalne napięcie przy jakim kondensator może pracować:

Litera Napiecie maksymalne w V
m 25
l 40
a 63
b 100
c 160
d 250
e 400
f 630
h 1000
i 1600

Wartość pojemności może być podana na kilka sposobów. Często spotyka się zapis z pomocą trzech cyfr – dwóch znaczących i mnożnika (podobnie jak w przypadku rezystorów SMD). Przykładowo, oznaczenie 470 będzie oznaczać 47 pikofaradów, a 682 koduje pojemność 6800 pikofaradów. Innymi słowy, liczbę tworzoną przez dwie pierwsze mnożymy przez 10 tyle razy, ile wynosi cyfra trzecia i mamy gotową wartość.

Pojemność może być zapisana w sposób taki jak 4n7, 33p2, 470p, n45. Zapisy te oznaczają odpowiednio 4,7nF, 33,2pF, 470pF i 0,45nF. Tym razem rolę przecinka jak i mnożnika wyznaczającego jednostkę pełni litera. Cyfry przed literą oznaczają część całkowitą, a cyfry za nią część ułamkową liczby tworzącej wartość pojemności kondensatora. Można się też spotkać z oznaczeniami, w których występuje kropka i wtedy zwykle wartość podawana jest w mikrofaradach (µF).

Na kondensatorze może być też podana wartość maksymalnego napięcia pracy. Pierwszy, “literowy” sposób jest opisany w tabeli wyżej, ale napięcie może być też zapisane cyframi. Zwykle jest ono po prawej lub poniżej części mówiącej o pojemności.

Przykłady oznaczeń kondensatorów

Dla wprawienia się,  odczytajmy oznaczenia z kilku zgromadzonych przeze mnie kondensatorów:

Dwa kondensatory elektrolityczne o pojemności 470uF i różnych dopuszczalnych napięciach pracy

Kondensator o pojemności 100nF

Kondensator 82nF o tolerancji 5%

Kondensator 33nF o tolerancji 10% i maksymalnym napięciu pracy 1000V

W najbliższym czasie powinien pojawić się kalkulator służący do dekodowania oznaczeń kondensatorów. Pracuję nad nim już dosyć długo, ale jak widać w powyższym wpisie, możliwości jest naprawdę sporo i ich prawidłowe odczytanie może być problematyczne.